ABD, Fransa, Almanya ve İngiltere dışişleri bakanları, İran’la nükleer anlaşma için ağustos sonunu “fiili son tarih” olarak belirledi. Anlaşma çıkmazda kalırsa, 2015’te kaldırılan BM yaptırımlarının yeniden devreye alınması planlanıyor.
İran’la yürütülen nükleer müzakerelerde Batılı ülkelerin sabrı tükeniyor. ABD, Fransa, Almanya ve İngiltere dışişleri bakanları arasında gerçekleşen son telefon görüşmesinde, nükleer anlaşmaya varılması için ağustos ayı sonunun “son tarih” olarak belirlendiği bildirildi.
ABD medyasında yer alan haberlere göre, bu tarihe kadar ilerleme kaydedilmemesi halinde, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2015’te kaldırdığı yaptırımların yeniden yürürlüğe sokulacağı belirtiliyor. Geri tepme mekanizması (snapback) olarak bilinen bu uygulama, İran’a karşı silah, finans ve nükleer teknoloji alanlarında uluslararası yaptırımların otomatik olarak devreye girmesini öngörüyor.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Brüksel’deki Avrupa Birliği Dışişleri Bakanları toplantısı öncesi yaptığı açıklamada, Batılı ülkelerin kararlılığını vurguladı.
“Fransa ve ortaklarımız, 10 yıl önce kaldırılan silah, banka ve nükleer ekipmanlara yönelik ambargoları yeniden uygulamakta kararlıdır. İran’dan hâlâ kesin, somut ve doğrulanabilir bir taahhüt gelmedi. Ağustos ayı sonuna kadar bu konuda adım atılmazsa mekanizmayı devreye sokacağız,” dedi.
Barrot, İran’ın ciddi bir güven bunalımına yol açtığını ve zamanın daraldığını da sözlerine ekledi.
İran ise 14 Temmuz’da yaptığı açıklamada, BM yaptırımlarının yeniden uygulanmasına karşılık vereceğini duyurdu. Ancak bu yanıtın içeriğine dair detay verilmedi. Tahran yönetimi, Batılı ülkelerin attığı her adıma karşılık vereceklerini belirtmekle birlikte, nasıl bir yol izleyeceklerine dair belirsizliğini sürdürüyor.
İran ile 2015 yılında imzalanan Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA), İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlaması karşılığında ekonomik yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. Ancak ABD’nin 2018’de anlaşmadan çekilmesinin ardından süreç sekteye uğramış, İran da yükümlülüklerinden büyük ölçüde geri adım atmıştı.
2024 itibarıyla taraflar müzakere masasına dönmüş olsa da somut ilerleme sağlanamaması, anlaşmanın çökme riskini artırmış durumda.
